Radyasyon Ölçümünde Teknolojik Çözümler | Hızlı ve Güvenilir Doz Okuma | RaySafe_452_CaseStudy
İyonlaştırıcı radyasyonla çalışan personelin maruz kaldığı toplam radyasyon dozu yalnızca dış ışınlamadan oluşmaz. Radyoaktif maddelerin solunum, sindirim veya yara yolu ile vücuda alınması durumunda internal maruziyet (internal exposure) meydana gelir ve bu durum internal doz hesaplamasını zorunlu hale getirir.
Türkiye’de yürürlükte bulunan Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği Madde 10 kapsamında yıllık doz sınırları değerlendirilirken:
“Yıllık toplam doz aynı yıl içindeki dış ışınlama ile iç ışınlamadan alınan dozların toplamıdır.”
Bu nedenle çalışanların maruz kaldığı toplam etkin dozun belirlenebilmesi için internal dozların hesaplanması gerektiği durumlar bulunmaktadır.
Internal maruziyet riski bulunan faaliyetlerde internal doz değerlendirmesi yapılması radyasyon güvenliği programının önemli bir bileşenidir.
EN GÜNCEL ULUSLARARASI YAKLAŞIM: ICRP OIR SERİSİ
Internal doz hesaplamalarında kullanılan en güncel bilimsel model ICRP Occupational Intakes of Radionuclides (OIR) serisidir.
Bu seri aşağıdaki temel dokümanları içerir:
ICRP Publication 130 – Occupational Intakes of Radionuclides (Part 1)
ICRP Publication 134 – Occupational Intakes of Radionuclides (Part 2)
ICRP Publication 137 – Occupational Intakes of Radionuclides (Part 3)
ICRP Publication 141 – Occupational Intakes of Radionuclides (Part 4)
ICRP Publication 151 – Occupational Intakes of Radionuclides (Part 5)
Bu raporlar, modern internal dozimetri hesaplamalarının temelini oluşturur ve:
biyokinetik modeller,
organ doz hesaplamaları,
doz katsayıları,
radyoaktif maddelerin vücutta dağılım modelleri
gibi kritik parametreleri tanımlar.
ICRP tarafından geliştirilen bu modeller, dünya genelinde radyasyon güvenliği değerlendirmelerinde referans metodoloji olarak kabul edilmektedir.
EURADOS VE AVRUPA INTERNAL DOZİMETRİ YAKLAŞIMI
Avrupa’da internal doz hesaplamaları çoğunlukla EURADOS (European Radiation Dosimetry Group) tarafından geliştirilen metodolojiler ile uygulanmaktadır.
Örneğin:
EURADOS IDEAS Guidelines (2013)
EU Radiation Protection Report 188
Bu dokümanlar:
internal maruziyet izleme programlarının kurulması,
biyolojik örnek analizlerinin yorumlanması,
intake miktarının hesaplanması,
committed effective dose hesaplanması
konularında uluslararası referans niteliğindedir.
RADSCA INTERNAL DOZİMETRİ YAKLAŞIMI
RADSCA tarafından sunulan internal dozimetri hizmetleri:
ICRP OIR Modelleri
EURADOS Metodolojisi
Avrupa Internal Dozimetri Uygulamaları
esas alınarak yürütülmektedir.
Bu yaklaşım sayesinde kuruluşların;
radyasyon güvenliği yönetim sistemleri güçlendirilir,
çalışan doz değerlendirmeleri bilimsel temelde yapılır,
ulusal ve uluslararası standartlara uyumu sağlanır.
INTERNAL DOZ HESAPLAMA VE MODELLEME HİZMETLERİ
RADSCA, internal dozimetri alanında kuruluşlara aşağıdaki teknik hizmetleri sunmaktadır:
Faaliyet kapsamında oluşabilecek inhalasyon, ingestiyon veya yara yolu ile alım senaryolarının değerlendirilmesi.
Bioassay veya radyolojik ölçüm verilerine dayanarak:
Intake Miktarının Belirlenmesi
Committed Effective Dose Hesaplanması
Organ Dozlarının Değerlendirilmesi
Kuruluşlara özel internal maruziyet izleme sistemlerinin kurulması:
Bioassay Programları
Çalışma Ortamı İzleme Stratejileri
Numune Alma Sıklığı
Değerlendirme Kriterleri
Radyasyon güvenliği yönetim sistemine entegre edilebilecek teknik raporların hazırlanması.
CADORMED YAZILIMI İLE INTERNAL DOZ HESAPLAMA
Internal doz hesaplamalarında kullanılan araçlardan biri CADORmed yazılımıdır.
CADORmed III yazılımı, ICRP OIR veritabanına dayalı internal doz hesaplamaları yapabilen ücretsiz bir araçtır ve EURADOS tarafından doğrulanmıştır.
Bu yazılım:
internal doz değerlendirmesi,
akut intake olayları analizi,
rutin internal maruziyet değerlendirmesi
için kullanılabilmektedir.
RADSCA ayrıca kuruluşlara aşağıdaki konularda destek sağlamaktadır:
Cadormed Kullanımı İçin Eğitim
Internal Doz Hesaplama Metodolojisi
Internal Dozimetri Programlarının Kurulması
HANGİ KURULUŞLAR İÇİN GEREKLİDİR?
Internal doz hesaplama hizmetleri özellikle aşağıdaki faaliyetler için kritik öneme sahiptir:
Nükleer Tıp Ve Radyofarmasötik Üretim Tesisleri
Radyoaktif İzotop Üretim Tesisleri
Araştırma Laboratuvarları
Radyoaktif Madde İşleme Faaliyetleri
Endüstriyel Radyonüklid Uygulamaları
Bu tür faaliyetlerde radyoaktif maddelerin vücuda alınma ihtimali bulunması durumunda internal doz değerlendirmesi yapılmalıdır.